Kelenjar Endokrin

Bukan semua koordinasi aktiviti badan dikawal dan diselaraskan oleh sistem saraf. Sesetengahnya dikawal dan diselaraskan oleh sistem endokrin, contohnya proses pertumbuhan.

Koordinasi ini dikenali sebagai koordinasi kimia kerana melibatkan bahan kimia, iaitu hormon yang dirembeskan oleh kelenjar endokrin.

Rajah di bawah menunjukkan kedudukan kelenjar endokrin utama dalam badan manusia.

Kedudukan kelenjar endokrin manusia, lelaki dan wanita.

(tekan pada gambar untuk besarkan paparan)

Kelenjar endokrin ialah kelenjar tanpa duktus atau salur. Setiap hormon yang dirembeskan oleh kelenjar endokrin mempunyai fungsi masing-masing dan dibawa terus ke sistem darah tanpa melalui sebarang salur.

Rajah di bawah menunjukkan rembesan hormon terus ke dalam darah.

Hormon memberi kesan ke atas kesihatan manusia. Aras hormon perlu kekal dalam keadaan seimbang. Kelebihan atau kekurangan aras sesuatu hormon dalam darah boleh membawa kesan buruk. 

Misalnya, hormon insulin berfungsi untuk mengawal aras glukosa dalam darah dan merangsang penguraian glukosa dalam hati. Kekurangan hormon insulin boleh menyebabkan seseorang itu menghidap penyakit diabetes (kencing manis).

Tindak Balas Eksotermik dan Endotermik

Semua tindak balas kimia yang berlaku adalah melibatkan perubahan tenaga.

Perubahan tenaga yang utama melibatkan perubahan tenaga haba.

Semasa tindak balas berlaku:

• Tenaga haba diserap untuk memutuskan ikatan antara zarah bahan tindak balas.
• Tenaga haba dibebaskan untuk membentuk ikatan antara zarah bahan tindak balas.

Perubahan tenaga haba berlaku apabila 1 mol suatu bahan kimia bertindak balas dengan lengkap atau apabila 1 mol suatu hasil tindak balas terbentuk.

Simbol bagi perubahan tenaga haba ialah ΔH dan unitnya ialah kJmol^-1.

Simbol delta, Δ ialah simbol Yunani yang membawa maksud ‘perubahan’.

ΔH = Jumlah tenaga hasil tindak balas − Jumlah tenaga bahan tindak balas.

ΔH = Perubahan tenaga.

Tindak balas kimia boleh dikelaskan kepada dua jenis, iaitu:

• Tindak balas eksotermik (exothermic).
• Tindak balas endotermik (endothermic).

Pengelasan ini berdasarkan perubahan tenaga haba yang disertai semasa tindak balas kimia berlaku.

Tindak balas eksotermik berlaku apabila tenaga yang dibebaskan melebihi tenaga yang diserap, iaitu tindak balas pada keseluruhannya membebaskan haba. Misalnya, haba dibebaskan apabila serbuk pencuci direnjis dengan air.

Tindak balas endotermik berlaku apabila tenaga yang dibebaskan kurang daripada tenaga yang diserap, iaitu tindak balas pada keseluruhannya menyerap haba. Misalnya, penambahan hablur ammonium nitrat ke dalam air.

Gambar rajah yang menunjukkan kesan tindak balas eksotermik dan endotermik

(Sumber: http://pindex.com/b/ks3chemistry/energetics)

Perbandingan Getah Sintetik dengan Getah Asli

Getah dihasilkan daripada pokok Hevea Brasiliensis yang berasal daripada Brazil. Pokok getah mula ditanam di Malaysia pada tahun 1880-an oleh seorang berbangsa Inggeris bernama H.N. Ridley. Kini, Malaysia merupakan negara pengeluar getah utama di dunia.

Walaupun banyak getah sintetik dihasilkan berasaskan kepada struktur getah asli, namun demikian struktur kedua-duanya adalah tidak sama. Oleh itu, sifat getah sintetik dan getah asli adalah berlainan.

Pada masa sekarang, getah sintetik mempunyai lebih banyak kegunaan berbanding getah asli. Keadaan ini disebabkan oleh getah sintetik mempunyai sifat dan kelebihan yang tidak terdapat pada getah asli.

Kelebihan getah sintetik berbanding getah asli ialah:

• Tahan terhadap suhu tinggi.
• Tidak bertindak balas dengan bahan kimia seperti asid, alkali dan pelarut.
• Tidak telap kepada air dan gas.
• Tidak mudah dioksidakan oleh oksigen dan ozon.
• Bersifat keras.
• Tahan terhadap regangan yang tinggi.

Kelebihan getah asli berbanding getah sintetik pula ialah:

• Kebolehan menyerap bunyi, getaran dan tekanan.
• Sifat kekenyalan yang tinggi.
• Kesan haba dalaman yang rendah.

Kedua-dua getah asli dan getah sintetik mempunyai persamaan dari segi berikut:

• Jenis polimer.
• Sebatian karbon.

Perbezaan yang terdapat pada getah asli dan getah sintetik ditunjukkan seperti jadual di bawah.

Perbezaan	Getah Asli	Getah Sintetik
Jenis polimer	Semula jadi	Sintetik
Pada suhu tinggi	Terurai menjadi cecair	Tahan
Ketelapan kepada air dan gas	Kurang baik	Baik
Tindakan dengan alkali dan asid	Lemah	Kuat
Kebolehan menyerap tekanan, getaran dan bunyi	Tinggi	Rendah
Kesan haba dalaman	Rendah	Tinggi
Pemvulkanan	Mudah divulkan	Boleh divulkan

Kaedah pemvulkanan getah ditemui oleh Charles Goodyear pada tahun 1839. Beliau memanaskan satu campuran getah asli dengan 1%−3% sulfur mengikut jisim. Proses pemvulkanan boleh memperbaiki sifat getah dan menjadikannya lebih kuat.

Hidrokarbon

Hidrokarbon merupakan sebatian karbon yang terdiri daripada unsur karbon dan hidrogen sahaja.

Bilangan atom karbon dan hidrogen dalam molekul hidrokarbon adalah dalam nisbah yang tertentu.

Sebatian hidrokarbon boleh dibahagikan kepada dua kumpulan, iaitu:

• Hidrokarbon tepu.
• Hidrokarbon tak tepu.

Hidrokarbon tepu mempunyai ikatan kovalen tunggal sahaja di antara atom-atom karbon dalam molekulnya. Ini bermakna bilangan atom hidrogen dalam hidrokarbon tepu adalah maksimum.

Hidrokarbon tak tepu mempunyai ikatan ganda dua atau ganda tiga di antara atom-atom karbon dalam molekulnya.

Hidrokarbon tak tepu boleh menerima atom hidrogen lagi supaya ikatan ganda dua dapat dipecah untuk membentuk hidrokarbon tepu.

Peratusan atom hidrogen dalam molekul hidrokarbon tepu adalah lebih tinggi berbanding dengan peratusan atom hidrogen dalam molekul hidrokarbon tak tepu yang mempunyai bilangan atom karbon yang sama.

Sebatian yang mengandungi unsur karbon, hidrogen dan unsur lain bukan merupakan sebatian hidrokarbon.

Penghasilan Tenaga Nuklear

Proses pereputan bahan radioaktif ialah proses yang berlaku secara perlahan dan boleh dipercepatkan dengan menggunakan teknologi moden.

Apabila nukleus suatu bahan radioaktif seperti uranium-235 dibedil dengan satu neutron yang berkelajuan tinggi, tindak balas pembelahan berlaku.

Uranium-235 akan membelah kepada dua nukleus yang baru, iaitu barium-142 dan kripton-91, menghasilkan tiga neutron berkelajuan tinggi dan tenaga yang amat banyak.

Proses ini dikenali sebagai proses pembelahan nukleus (nucleus fission) bahan radioaktif.

Neutron-neutron yang dihasilkan kemudian membedil nukleus uranium yang lain dan membelahkannya.

Tindak balas ini disebut tindak balas berantai, iaitu tindak balas yang melibatkan satu siri langkah yang berterusan.

Proses pembelahan nukleus uranium-235.

Tenaga yang dihasilkan dalam proses pembelahan nukleus ini dikenali sebagai tenaga nuklear (nuclear energy).